پژوهشکده فناوری تولیدات گیاهی، پژوهشگاه افضلی پور، دانشگاه شهید باهنر کرمان و همکاری انجمن ژنتیک ایران مجله ژنتیک و به‌نژادی گیاهی 3060-7965 2 2 2024 06 29 The effect of arbuscular mycorrhizal fungi under drought and non-stress conditions on some morphological traits in three thyme species (Thymus spp.) تاثیر قارچ میکوریزا آربوسکولار در شرایط تنش و عدم تنش خشکی بر برخی صفات مورفولوژیک در سه گونه آویشن <i>(.Thymus spp)</i> 73 86 4717 10.22103/gpb.2025.23056.1008 FA فریبا اذربار دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. سعدالله هوشمند استاد، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. رودابه راوش استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. محمد ربیعی استادیار، گروه اصلاح نباتات و بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. Journal Article 2024 03 31 Abstract<br /><strong>Objective</strong><br />Thyme is an important medicinal and spice plant that has played a significant role in nutrition as a spice and in controlling infections and inflammations, thereby improving human health and quality of life over different centuries. Arbuscular mycorrhizal fungi, in symbiosis with plants, enhance nutrient uptake and mitigate the adverse effects of drought and salinity stress. This study investigated the effect of arbuscular mycorrhizal fungi under drought and non-stress conditions on some morphological traits of three thyme species.<br /><strong>Materials and Methods</strong><br />In this study, a factorial experiment with three replications was conducted to investigate the effect of drought stress at two levels (90 and 50% of field capacity) and the applications of arbuscular mycorrhizal fungi at two levels (with or without fungi) on some morphological traits of nine ecotypes belonging to three species thyme species: <em>Thymus vulgaris</em>, <em>T. pulegiodes</em> and <em>T. serpyllum.</em> The study was carried out under greenhouse conditions. The investigated traits included morphological traits such as plant height, leaf length, leaf area, number of leaves, and plant fresh weight.<br /><strong>Results</strong><br />The results of the analysis of variance showed that except for the interaction effect of stress and mycorrhizal fungi on plant height and the effect of mycorrhizal fungi on leaf length and plant fresh weight, the main factors, including ecotype, drought stress, and the application of mycorrhizal fungi as well as the two-way and three-way interaction effects of these factors on the investigated traits were very highly significant. Although the intensity of changes among ecotypes varied under the influence of drought stress and fungi, drought stress generally caused a reduction in most traits, including plant height, leaf length, leaf area, and plant fresh weight. Conversely, the application of mycorrhizal fungi increased the values ​​of these traits to varying degrees in most ecotypes under both moisture conditions.<br /><strong>Conclusion </strong><br />Mycorrhizal fungi can mitigate the adverse effects of drought stress and, in some cases, fully compensate for it. Therefore, to enhance the traits of thyme species, it is recommended to apply mycorrhizal fungi under both drought stress and non-stress conditions. <strong>چکیده </strong><br /><strong>هدف:</strong> آویشن یک گیاه دارویی و ادویه‌ای مهم است و در طی قرون مختلف در تغذیه به‌عنوان یک ادویه و درمان برای کنترل عفونت‌ها و التهاب‌ها در بهبود سلامت و کیفیت زندگی انسان مؤثر بوده است. قارچ میکوریزا آربوسکولار در همزیستی با گیاهان باعث بهبود تغذیه و کاهش اثرات منفی تنش‌های خشـکی و شوری در آن‌ها می‌شود. این مطالعه با هدف بررسی اثر قارچ میکوریزا آربوسکولار در شرایط تنش و عدم تنش خشکی بر برخی صفات مورفولوژیک در سه گونه آویشن انجام شد.<br /><strong>مواد و روش‌ها:</strong> در این مطالعه، طی یک آزمایش فاکتوریل با سه تکرار تأثیر تنش خشکی با دو سطح (90 و 50 درصد ظرفیت زراعی)، و اعمال قارچ میکوریزا آربوسکولار در دو سطح (کاربرد یا عدم کاربرد قارچ) بر برخی صفات مورفولوژیک نُه اکوتیپ از سه گونه آویشن شامل <em>Thymus vulgaris</em>، <em>T. pulegiodes</em> و<em>T. serpyllum</em>  در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. صفات مورد بررسی در این پژوهش شامل صفات مورفولوژیکی از جمله ارتفاع بوته، مساحت برگ، عرض برگ، طول برگ و وزن تر بوته بود.<br /><strong>نتایج: </strong>نتایج تجزیه واریانس نشان داد به‌جز اثر متقابل تنش و قارچ میکوریزا بر ارتفاع بوته و اثر میکوریزا بر طول برگ و وزن تر بوته، اثر عوامل اصلی شامل اکوتیپ، تنش خشکی و اعمال قارچ میکوریزا و اثرات متقابل دو طرفه و سه طرفه این عوامل بر صفات مورد بررسی بسیار معنی‌دار بود. هرچند میزان شدت تغییرات اکوتیپ‌ها تحت تاثیر تنش خشکی و اعمال قارچ متفاوت بود، اما در کل تنش خشکی باعث کاهش در اغلب صفات از جمله ارتفاع بوته، طول برگ، مساحت برگ و وزن تر بوته گردید. از طرف دیگر به‌کارگیری قارچ میکوریزا افزایش مقادیر صفات را در اغلب اکوتیپ‌ها با شدت‌های متفاوت در هر دو شرایط رطوبتی به‌دنبال داشت.<br /><strong>نتیجه‌گیری: </strong>به‌کارگیری قارچ میکوریزا می‌تواند اثرات منفی ناشی از تنش خشکی را تعدیل و در برخی موارد به‌طور کامل جبران نماید. لذا برای بهبود صفات گونه‌های آویشن استفاده از این قارچ در شرایط تنش و بدون تنش خشکی توصیه می‌شود. https://gpb.uk.ac.ir/article_4717_1d858541b6d351ed06488ae1c4bf4131.pdf